Rozwód a kredyt hipoteczny: co dzieje się z kredytem i mieszkaniem po rozstaniu
Wyrok rozwodowy nie wypisze cię z kredytu. Wyjaśniamy, kto spłaca raty po rozstaniu, kiedy bank zwolni jedno z was z długu i dlaczego spłata dla byłego małżonka może wynieść 300 000 zł zamiast 100 000 zł.
Spis treści (11)
- Co rozwód zmienia w umowie kredytu hipotecznego
- Kto spłaca kredyt po rozwodzie
- Co możecie zrobić z mieszkaniem i kredytem
- Przejęcie kredytu przez jedno z was: bank musi się zgodzić
- Podział majątku: jak liczy się spłatę, gdy mieszkanie jest na kredyt
- Sprzedaż mieszkania: najprostsze wyjście z kredytu
- Wspólna spłata po rozwodzie: kiedy ma sens
- Kredyt podpisał tylko jeden z małżonków
- Bezpieczny kredyt 2% po rozwodzie: kiedy dopłaty przepadają
- Rodzinny kredyt mieszkaniowy a rozwód
- Najczęściej zadawane pytania
Rozwód kończy małżeństwo, ale nie kończy kredytu hipotecznego. Jeśli podpisaliście umowę oboje, po wyroku nadal odpowiadacie za cały dług, a bank może żądać pełnej raty od każdego z was. To, kto zatrzyma mieszkanie i kto będzie spłacał kredyt, ustalacie między sobą albo przed sądem, ale bank związany jest tylko umową, którą z nim zawarliście. Od kolejności kroków zależy przy tym, czy spłata dla byłego małżonka wyniesie 100 000 zł, czy 300 000 zł.
Najważniejsze informacje:
- Wyrok rozwodowy i podział majątku nie zmieniają umowy kredytu: oboje kredytobiorcy odpowiadają wobec banku za cały dług.
- Z umowy kredytu jedno z was wyjdzie tylko za zgodą banku, a bank najpierw sprawdzi, czy druga osoba sama ma zdolność kredytową.
- Gdy kredyt zaciągnęliście oboje, sąd przy podziale majątku co do zasady nie odejmuje go od wartości mieszkania, bo dług dalej obciąża was oboje.
- Jeśli oboje jesteście kredytobiorcami, ten, kto spłaca raty za byłego małżonka, może żądać od niego zwrotu, co do zasady połowy.
- Przeniesienie mieszkania na drugiego kredytobiorcę nie kończy dopłat do bezpiecznego kredytu 2%, ale wyjście z umowy osoby, która w dniu udzielenia kredytu jako jedyna spełniała warunek wieku, już tak.
- Wniosek o podział majątku w sądzie kosztuje 1000 zł, a ze zgodnym projektem podziału 300 zł.
Co rozwód zmienia w umowie kredytu hipotecznego
Rozwód nie zmienia w umowie kredytu hipotecznego niczego: kwota, rata, okres spłaty i lista kredytobiorców zostają takie same. Kodeks cywilny przyjmuje, że osoby, które zaciągnęły zobowiązanie dotyczące ich wspólnego mienia, odpowiadają solidarnie, a umowa kredytu może to dodatkowo zapisać wprost. Solidarność oznacza, że bank może żądać całości albo części długu od każdego z was osobno, a dopóki dług nie jest spłacony, zobowiązani są wszyscy.
Zmienia się za to sytuacja mieszkania. Z chwilą uprawomocnienia się wyroku rozwodowego ustaje wspólność majątkowa, a mieszkanie kupione w czasie małżeństwa staje się waszą współwłasnością w częściach ułamkowych. Udziały są równe, chyba że sąd z ważnych powodów ustali je inaczej, biorąc pod uwagę, w jakim stopniu każde z was przyczyniło się do powstania majątku. Tak zostaje aż do podziału majątku.
Rozstanie ma więc dwie osobne strony: podział mieszkania między wami i umowę z bankiem, której wasze ustalenia nie zmieniają bez zgody banku. Większość problemów po rozwodzie bierze się z tego, że ktoś załatwia pierwszą sprawę i uważa, że tym samym załatwił drugą.
Kto spłaca kredyt po rozwodzie
Wobec banku kredyt po rozwodzie spłacacie oboje, bez względu na to, kto mieszka w mieszkaniu i co ustaliliście między sobą. Załóżmy, że do spłaty zostało 400 000 zł na 24 lata przy oprocentowaniu 6,30%. Rata wynosi 2 697 zł i bank może jej w całości żądać od każdego z was, także od osoby, która się wyprowadziła. Wartości w tym i kolejnych przykładach są przykładowe, a o konkretnych warunkach decyduje bank po ocenie zdolności kredytowej.
Między wami działa rozliczenie zwrotne. Według art. 376 Kodeksu cywilnego dłużnik solidarny, który spłacił dług, może żądać zwrotu od współdłużników, a jeśli nic innego z waszych ustaleń nie wynika, w częściach równych. Płacąc samodzielnie 2 697 zł miesięcznie, możesz więc co do zasady domagać się od byłego małżonka zwrotu 1 348 zł za każdą ratę. Raty spłacone przed podziałem majątku możesz zgłosić do rozliczenia w postępowaniu o podział, bo sąd rozstrzyga w nim także o spłaconych długach. Trzymaj potwierdzenia przelewów z własnego rachunku: bez nich trudno wykazać, kto ile zapłacił.
Gdy raty przestaje płacić każde z was, zaległość obciąża oboje. Opóźnienie trafi do historii w BIK obojga kredytobiorców, a przy dłuższej zaległości bank może wypowiedzieć umowę i prowadzić egzekucję z wynagrodzenia każdego z was. Hipoteka obciąża mieszkanie, a nie osobę, więc bank może też dochodzić spłaty z mieszkania bez względu na to, czyją stało się własnością.
Co możecie zrobić z mieszkaniem i kredytem
Po rozwodzie macie cztery drogi: sprzedać mieszkanie, przekazać je razem z kredytem jednemu z was, przenieść kredyt jednej osoby do innego banku albo dalej spłacać kredyt wspólnie. Różnią się tym, czy potrzebna jest zgoda banku i czy oboje zostajecie w umowie.
| Droga | Co z kredytem | Na co uważać |
|---|---|---|
| Sprzedaż mieszkania | Spłacony z ceny, jeśli ta pokryje saldo | Rekompensata, jeśli umowa ją przewiduje, i czas sprzedaży |
| Jedno przejmuje mieszkanie i kredyt | Bank zwalnia drugie z długu i zmienia umowę | Bank nie musi się zgodzić, liczy zdolność jednej osoby |
| Jedno bierze nowy kredyt w innym banku | Stary spłacony, nowy tylko na jedną osobę | Pełna ocena zdolności i koszty nowej hipoteki |
| Wspólna spłata dalej | Bez zmian, oboje w umowie | Działa tylko przy zaufaniu, ryzyko zaległości obciąża oboje |
Wybór zależy głównie od jednej liczby: czy osoba, która chce zostać w mieszkaniu, sama udźwignie saldo kredytu. Jeśli nie, zostają sprzedaż albo wspólna spłata.
Przejęcie kredytu przez jedno z was: bank musi się zgodzić
Jedno z byłych małżonków może przejąć kredyt hipoteczny tylko za zgodą banku, bo zwolnienie drugiego z długu zmienia umowę. Kodeks cywilny wymaga zgody wierzyciela przy przejęciu długu, a bank nie ma obowiązku jej udzielić. Wyrok rozwodowy ani umowa o podział majątku, w której zapiszecie, że kredyt spłaca jedno z was, tego nie zastąpią.
Bank oceni osobę, która zostaje, tak jak nowego kredytobiorcę: jej dochody, wydatki, inne zobowiązania i historię w BIK. Przy oprocentowaniu zmiennym Rekomendacja S zaleca bankom liczenie zdolności ze stopą wyższą o co najmniej 2,5 punktu procentowego. W naszym przykładzie rata 2 697 zł w takim teście rośnie do 3 341 zł. Nie wystarczy, że płacisz dziś ratę sam: bank sprawdzi, czy udźwigniesz ratę wyższą o ponad 600 zł. Alimenty, które płacisz, bank może potraktować jak stały wydatek, który obniża zdolność.
Orientacyjny wynik da ci kalkulator zdolności kredytowej. Przy dochodzie 8 000 zł netto, dwóch osobach w gospodarstwie domowym i 25 latach spłaty pokazuje dziś około 450 000 zł. Porównaj to z saldem, które zostało do spłaty. Na zmianę umowy bank może pobrać opłatę według swojej tabeli opłat i prowizji, więc zapytaj o nią przed złożeniem wniosku.
Jeśli twój bank odmówi, możesz spróbować przenieść kredyt do innego banku na siebie. Taki kredyt spłaca stary w całości, więc oboje wychodzicie z dotychczasowej umowy, a w księdze wieczystej wpisuje się hipoteka nowego banku. Koszty i warunki opisujemy w poradniku o refinansowaniu kredytu hipotecznego.
Podział majątku: jak liczy się spłatę, gdy mieszkanie jest na kredyt
Gdy kredyt zaciągnęliście oboje, przy sądowym podziale majątku wartość mieszkania co do zasady nie jest pomniejszana o kredyt. Tak rozstrzygnął Sąd Najwyższy w uchwale z 28 marca 2019 r. (III CZP 21/18): sąd ustala wartość rynkową nieruchomości z pominięciem hipoteki, chyba że zachodzą szczególne okoliczności. W motywach SN podkreślił, że wspólnie zaciągnięty kredyt po podziale nadal obciąża oboje małżonków, a spłaty rozlicza się osobno.
To prowadzi do dwóch bardzo różnych rachunków. Załóżmy, że umowę kredytu podpisaliście oboje, mieszkanie jest warte 600 000 zł, do spłaty zostało 400 000 zł, a mieszkanie przypada tobie.
| Sposób podziału | Spłata dla byłego małżonka | Kredyt po podziale |
|---|---|---|
| Bank zwalnia byłego małżonka z długu, spłatę liczycie od wartości minus saldo | 100 000 zł | Tylko ty |
| Sąd liczy wartość bez pomniejszania o kredyt | 300 000 zł | Nadal oboje |
W drugim wariancie płacisz 200 000 zł więcej od razu, a różnicę możesz odzyskiwać latami, żądając zwrotu części rat, o ile były małżonek będzie miał z czego oddać. Jako przykłady szczególnych okoliczności SN wskazał zwolnienie jednego z małżonków z długu przez bank albo porozumienie małżonków co do przejęcia zobowiązań. Dlatego zgodę banku na zwolnienie z długu warto mieć przed podziałem majątku, a nie po nim. Ten rachunek nie przenosi się automatycznie na kredyt, który podpisało tylko jedno z was. Ten przypadek opisujemy niżej.
Majątek możecie podzielić na trzy sposoby:
- umową u notariusza, gdy się zgadzacie (przy mieszkaniu potrzebny jest akt notarialny),
- w wyroku rozwodowym, na wniosek jednego z was, jeśli nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w sprawie,
- w osobnym postępowaniu sądowym: wniosek kosztuje 1000 zł, a jeśli zawiera zgodny projekt podziału, 300 zł.
Jeśli chcecie, żeby spłata uwzględniała kredyt, zapiszcie to wprost w umowie albo zgodnym projekcie i powiążcie z decyzją banku o zwolnieniu z długu.
Sprzedaż mieszkania: najprostsze wyjście z kredytu
Sprzedaż mieszkania pozwala zakończyć wspólny kredyt, jeśli cena wystarczy na całkowitą spłatę banku: z ceny spłacacie kredyt, a resztą się dzielicie. Jeśli nie wystarczy, brakująca część długu dalej obciąża was oboje. W naszym przykładzie ze 600 000 zł po spłacie 400 000 zł zostaje 200 000 zł, czyli po 100 000 zł na osobę, jeśli udziały są równe. Od tej kwoty odejmijcie jeszcze koszty sprzedaży.
Przy kredycie ze zmiennym oprocentowaniem bank może pobrać rekompensatę za wcześniejszą spłatę tylko przez 36 miesięcy od zawarcia umowy i najwyżej 3% spłacanej kwoty, jeśli umowa ją przewiduje. Rekompensata nie może też przekroczyć odsetek, które bank naliczyłby od spłaconej kwoty przez rok (a gdy do końca umowy zostało mniej niż rok, przez ten krótszy okres), ani kosztów banku bezpośrednio związanych z wcześniejszą spłatą. Przy 400 000 zł i oprocentowaniu 6,30% roczne odsetki to około 25 200 zł, więc wiąże limit 3%: do 12 000 zł. Po spłacie bank wydaje zgodę na wykreślenie hipoteki, a w umowie sprzedaży można zapisać, że część ceny kupujący przeleje wprost do banku. Zanim wystawicie mieszkanie, poproś bank o zaświadczenie o saldzie i informację o kosztach całkowitej spłaty.
Sprzedaż całego mieszkania wymaga zgody obojga współwłaścicieli. Jeśli jedno z was się nie zgadza, sprawa trafia do sądu, a to zwykle oznacza miesiące, w których raty trzeba dalej płacić.
Wspólna spłata po rozwodzie: kiedy ma sens
Dalsza wspólna spłata ma sens, gdy żadne z was nie udźwignie kredytu samo, a sprzedaż teraz byłaby niekorzystna. Działa tylko wtedy, gdy ufacie sobie na tyle, by przez lata płacić raty na czas. Każda zaległość jednego z was obciąża historię kredytową obojga.
Spiszcie wtedy porozumienie: kto i ile wpłaca, kto mieszka w mieszkaniu albo czy je wynajmujecie, kto płaci czynsz i naprawy oraz co się stanie, gdy jedno przestanie płacić. Porozumienie nie wiąże banku, ale ułatwi rozliczenia między wami, także w późniejszym podziale majątku.
Kredyt podpisał tylko jeden z małżonków
Jeśli umowę kredytu podpisał tylko jeden z małżonków, po rozwodzie dłużnikiem banku jest tylko on. W czasie małżeństwa bank mógł, przy kredycie zaciągniętym za zgodą drugiego małżonka, dochodzić spłaty także z majątku wspólnego. Po rozwodzie były małżonek, który umowy nie podpisał, nie odpowiada za kredyt swoim wynagrodzeniem ani majątkiem osobistym.
Mieszkanie kupione w czasie małżeństwa co do zasady należy jednak do majątku wspólnego, nawet jeśli kredyt brała jedna osoba, chyba że mieliście rozdzielność majątkową. Wyjątki wymienia art. 33 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, na przykład mieszkanie kupione w zamian za składniki majątku osobistego, choćby za pieniądze ze sprzedaży mieszkania sprzed ślubu. Jeśli mieszkanie weszło do majątku wspólnego, po rozwodzie macie w nim udziały, a hipoteka obciąża całe mieszkanie. Były małżonek, który nie podpisał umowy, nie jest dłużnikiem banku, ale mieszkanie, w którym ma udział, nadal zabezpiecza kredyt.
Uchwała III CZP 21/18 dotyczyła kredytu udzielonego obojgu małżonkom, więc rachunku z poprzedniej części nie przenosi się tu wprost. W wyroku z 16 stycznia 2014 r. (IV CSK 203/13) Sąd Najwyższy wskazał, że jeśli pieniądze z kredytu zaciągniętego przez jednego małżonka poszły na majątek wspólny, można je rozliczyć przy podziale majątku jako nakład z jego majątku na majątek wspólny, co wpływa na wysokość spłat i dopłat. Po prawomocnym podziale jest na to za późno: w tej sprawie kredytobiorca nie dostał od byłej żony zwrotu połowy rat spłaconych po podziale. Jeśli kredyt jest tylko na ciebie, zgłoś go do rozliczenia w postępowaniu o podział majątku.
Bezpieczny kredyt 2% po rozwodzie: kiedy dopłaty przepadają
Rozwód sam nie kończy dopłat do bezpiecznego kredytu 2%, ale kilka typowych kroków po rozwodzie może je zakończyć. Ustawa o rodzinnym kredycie mieszkaniowym i bezpiecznym kredycie 2% wymienia zdarzenia, po których dopłaty wygasają z końcem miesiąca, w którym nastąpiły. Te ważne przy rozstaniu wyglądają tak:
- Przeniesienie mieszkania na drugiego z kredytobiorców dopłat nie kończy. Sprzedaż komuś innemu kończy.
- Wyprowadzka jednego z was dopłat nie kończy, jeśli w mieszkaniu dalej mieszka drugi kredytobiorca.
- Wyjście z umowy kredytobiorcy, który w dniu udzielenia kredytu jako jedyny z was spełniał warunek wieku (w dniu złożenia wniosku nie miał ukończonych 45 lat), kończy dopłaty. Wyjątkiem jest śmierć tego kredytobiorcy.
- Zakup innego mieszkania przez któregokolwiek kredytobiorcę w okresie dopłat kończy dopłaty, także gdy kupuje je osoba, która się wyprowadziła. Wyjątkiem jest dziedziczenie.
Najłatwiej stracić dopłaty, gdy były małżonek, który dalej jest stroną umowy, kupi sobie nowe mieszkanie. Dlatego najpierw zwolnienie z długu, potem jego zakup. O zdarzeniach wymienionych w art. 9b ust. 16 ustawy, takich jak sprzedaż mieszkania czy zakup innego, trzeba zawiadomić bank w ciągu 30 dni. Dopłaty udzielone po dniu ich wygaśnięcia podlegają zwrotowi, a przy zgłoszeniu w terminie bez odsetek. Wyjścia z umowy kredytobiorcy spełniającego warunek wieku ten przepis nie obejmuje, ale taka zmiana i tak wymaga aneksu z bankiem.
Rodzinny kredyt mieszkaniowy a rozwód
Ustawa o rodzinnym kredycie mieszkaniowym nie reguluje wprost rozwodu. Ważny jest przepis o spłacie rodzinnej: jeśli w ciągu 5 lat od spłaty rodzinnej kredytobiorca zbędzie mieszkanie, musi zwrócić jej część, proporcjonalnie do miesięcy, które zostały do końca tych 5 lat.
Przy spółdzielczym prawie do lokalu ustawa wprost wyłącza z tej zasady zbycie części prawa na rzecz drugiego kredytobiorcy. Przy własności mieszkania takiego wyłączenia nie ma, a ustawa nie rozstrzyga, czy przeniesienie udziału w podziale majątku jest zbyciem. Jeśli w ciągu 5 lat od spłaty rodzinnej planujecie przenieść mieszkanie na jedno z was, zapytaj bank na piśmie, jak potraktuje taki podział.
Najczęściej zadawane pytania
Poniżej odpowiedzi na pytania o kredyt hipoteczny po rozwodzie, których tekst wyżej nie rozstrzyga.
Czy trzeba poinformować bank o rozwodzie?
Przepisy nie nakładają ogólnego obowiązku zgłaszania rozwodu, ale sprawdź umowę kredytu, bo część umów wymaga informowania banku o zmianie danych. Przy bezpiecznym kredycie 2% w ciągu 30 dni trzeba zgłosić zdarzenia wymienione w ustawie, na przykład sprzedaż mieszkania albo zakup innego. Przy wniosku o przejęcie kredytu bank może poprosić o odpis wyroku.
Czy rozwód z orzeczeniem o winie wpływa na kredyt hipoteczny?
Nie. Wina nie zmienia umowy kredytu, więc oboje kredytobiorcy odpowiadają jak wcześniej. Przy podziale majątku udziały są równe, a nierówne sąd może ustalić z ważnych powodów, biorąc pod uwagę, w jakim stopniu każde z was przyczyniło się do powstania majątku.
Co z mieszkaniem kupionym na kredyt przed ślubem?
Mieszkanie kupione przed ślubem należy do majątku osobistego osoby, która je kupiła, więc nie podlega podziałowi majątku wspólnego. Jeśli raty spłacaliście w czasie małżeństwa z majątku wspólnego, drugi małżonek może przy podziale żądać rozliczenia tych wydatków.
Czy bank może odmówić zwolnienia byłego małżonka z kredytu?
Tak. Przepisy nie dają prawa do zwolnienia z długu, a bank decyduje po ocenie zdolności kredytowej osoby, która zostaje w umowie. Gdy odmówi, zostaje kredyt w innym banku na jedną osobę, sprzedaż mieszkania albo dalsza wspólna spłata.
Co zrobić, gdy były małżonek przestał płacić swoją część raty?
Płać pełną ratę, bo bank może żądać jej od ciebie w całości, a zaległość obciąży także twoją historię w BIK. Za część zapłaconą za byłego małżonka możesz żądać od niego zwrotu, a raty spłacone przed podziałem zgłosić do rozliczenia w postępowaniu o podział majątku.
Zacznij od rozmowy z bankiem, a nie od podziału majątku: zapytaj, czy zwolni jedno z was z długu i pod jakim warunkiem. Od tej odpowiedzi zależy, czy liczycie spłatę od wartości mieszkania pomniejszonej o kredyt, czy wybieracie sprzedaż albo kredyt w innym banku na jedną osobę.
Źródła:
- Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795 z późn. zm.), art. 366, 369, 370, 376, 519
- Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 236 z późn. zm.), art. 31, 33, 41, 43, 45, 46, 50¹, 58
- Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 468 z późn. zm.), art. 567, 686
- Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1228 z późn. zm.), art. 38
- Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1066 z późn. zm.), art. 65
- Ustawa z dnia 1 października 2021 r. o rodzinnym kredycie mieszkaniowym i bezpiecznym kredycie 2% (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1396), art. 7, 9a, 9b
- Ustawa z dnia 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 720 z późn. zm.), art. 40
- Sąd Najwyższy, uchwała z 28 marca 2019 r., III CZP 21/18
- Sąd Najwyższy, wyrok z 16 stycznia 2014 r., IV CSK 203/13
- Komisja Nadzoru Finansowego, Rekomendacja S dotycząca dobrych praktyk w zakresie zarządzania ekspozycjami kredytowymi zabezpieczonymi hipotecznie (nowelizacja z czerwca 2023 r.)
